Tümcenin öğeleri, tümcenin anlamını bütünleyen ve sözcüğün (ya da sözcük öbeğnin) anlamını tümcedeki görevine yönelik tamamlayan tümce parçalarının her biridir.

Türkçede tümcenin ögeleri iki ana öbek altında incelenir:

  1. Yüklem
  2. Özne

Türkçede eksiltili olmayan bir tümce kurabilmek için yalnızca yüklem yeterlidir. Yüklem genelde tümce sonunda bulunur (Bkz.: devrik tümce). Yüklemi bir eylemin çekimlenmesiyle oluşan eylem tümcelerinin yanısıra, bir adın ekeylem eki almasıyla da bir ad tümcesi oluşturulabir.

Tümcenin yardımcı ögelerinden olan tümleç ise kendi arasında üç öbekte incelenir.

Tümce, bir düşünceyi, devinimi, duyguyu ve olayı tam bir yargı halinde ifade eden kelime grubudur. Cümle varlığı en azından bir çekimli eylem ya da ekeylem almış bir ad gerekir.

Yani;

  • Geliyorum.
  • Sensizim.

Tek başına bir cümledir.

Cümlenin ögeleriyse, Türkçe söz diziminin en önemli temeli olan "yardımcı unsur, asıl unsurdan önce gelir" kuralına göre dizilir.

Cümlenin ögeleri

yalnızca yüklemden oluşur. Eğer yargıyı daha geniş, ve daha tam olarak ifade etmek istersek diğer cümle ögelerinden yararlanırız. Bir cümle aynı ögeden birden çok içerebilir.

Türkçede cümlenin ögeleri iki ana grup altında incelenir:

  1. Yüklem
  2. Özne

Cümlenin yardımcı ögelerinden olan tümleç ise kendi arasında üç grupta incelenir.

Yorum (yok) Yorum yaz!

YAPIM EKLERİ

Addan Ad Türeten Yapım Ekleri

-a -e -ca -ce -ça -çe -cağız -ceğiz -cak -cek -çak -çek -cı -ci -cu -cü -çı -çi -çu -çü -cık -cik -cuk -cük -çık -çik -çuk -çük -cıl -cil -cul -cül -çıl -çil -çul -çül -cın -cin -cun -cün -çın -çin -çun -çün -da -de -ta -te -dak -dek -tak -tek -dam -dem -tam -tem -dan -den -tan -ten -daş -deş -taş -teş -dırık -dirik -duruk -dürük -aç -eç -ağı -eği -ak -ek -alak -elek -an -en -arı -eri -az -ez -ız -iz -uz -üz -i -u -ncı -inci -uncu -üncü -ıl -il -ul -ül -ımsı -imsi -umsu -ümsü -mtırak -imtırak -umtırak -ıt -it -ut -üt -ki -kü -la -le -lak -lek -lam -lem -lum -lüm -lama -leme -layın -leyin -laz -lez -lı -li -lu -lü -lık -lik -luk -lük -man -men -ra -re -sak -sek -sal -sel -sı -si -su -sü -sız -siz -suz -süz -sın -sin -tı -ti -tu -tü

Addan Eylem Türeten Yapım Ekleri

-a -e -al -el -an -en -ar -er -at -et -ık -ik -uk -ük -msa -imse -umsa -ümse -ırga -irge -kır -kir -kur -kür -la -le -lan -len -laş -leş -ra -re -sa -se -sı -si -su -sü

Eylemden Ad Türeten Yapım Ekleri

-a -e -acak -ecek -aç -eç -ıç -iç -uç -üç -ağan -eğen -ak -al -el -alak -elek -am -em -ım -im -um -üm -amaç -emeç -amak -emek -an -en -anak -enek -arak -erek -arı -eri -ası -esi -ca -ce -ça -çe -dı -di -du -dü -tı -ti -tu -tü -dık -dik -duk -dük -tık -tik -tuk -tük -dıkça -dikçe -dukça -dükçe -ga -ge -gaç -geç -kaç -keç -gan -gen -kan -ken -gı -gi -gu -gü -kı -ki -ku -kü -gıç -giç -guç -güç -gın -gun -gün -kın -kin -kun -kün -i -u -ıcı -ici -ucu -ücü -ıç -iç -uç -üç -ık -ik -uk -ük -ıl -il -ul -ül -ılı -ili -ulu -ülü -ım -im -um -üm -ın -in -un -ün -anç -enç -ınç -inç -unç -ünç -ıntı -inti -untu -üntü -ar -er -ır -ir -ur -ür -ış -iş -uş -üş -ıt -it -ut -üt -ma -me -maca -mece -maç -meç -mak -mek -maz -mez -mık -mik -muk -mük -mış -miş -muş -müş -naz -nez -tı -ti -tu -tü

 Eylemden Eylem Türeten Yapım Ekleri

-akla -ekle -ala -ele -ar -er -ır -ir -ur -ür -dar -der -dır -dir -dur -dür -tır -tir -tür -tür -i -u -ık -uk -uk -ük -ıksa -ikse -ıl -il -ul -ül -ın -in -un -ün -ar -er -ır -ur -ür -ış -iş -uş -üş -ışla -işle -uşla -üşle -ıştır -iştir -ustur -üştür -ıt -it -ut -üt

Yorum (yok) Yorum yaz!

ÇEKİM EKLERİ

Çekim eki

Türkçe'de bir ismin sonuna gelip kelime kökü ile anlam bakımından ilişkili yeni bir kelime oluşturan ektir.Basit yapılı bir kelime başına gelirse yapısını değiştirmez.Sadece çekim eki alan isimler basittir.

Konu başlıkları

<_script /><_script />

Çokluk Eki

-ler ve -lar eki alarak isimlerin sayı bakımından çokluğunu bildirirler*elmalar,çocuklar ,öğrenciler.

Hal Ekleri

  • Kitabı ver (belirtme hali)
  • Yola bak (Yönelme hali)
  • Evden geliyorum (ayrılma hali)

 

  • Sende kaldı (Bulunma hali)
  • Sıradan insanlarla işim olmaz.
  • Bunlar gözde çocuklardır.
  • Sudan sebeplerle yanıma gelme

İyelik Ekleri

Eklendiği isimlerin kime ait olduğunu ifade eder.

 

  • Kitabım,kitabı, kitabı, kitabımız, kitabınız, kitapları iyelik eklerini, ismin başına benim, onun, bizim, sizin, onların zamirlerini getirerek bulabiliriz.

İlgi Ekleri (Tamlama Ekleri)

"ın, in, un, ün" biçimindedir.Belirtili isim tamlaması kurar.

 

  • kapı—n—ın kol—u , müdür—ün oda—sı

Eşitlik Eki

"-ca,--ce" biçimindedir.

  • Sence bu doğru mu?
  • Çocukça davranma

Ek Eylem Ekleri

İsim soylu sözcükler yüklem yapma göreviyle kullanılan eklerdir.

  • iyi—y-im, iyi—sin, iyi—dir, iyi—y-iz, iyi—siniz, iyi—dirler

Yorum (yok) Yorum yaz!

İSMİN HALLERİ

Türkçe'de ismin halleri, sözcükleri yönelme, yükleme, bulunma ve ayrılma açısından tanımlayan, etkilenen sözcüğün yalın hali ve bu sözcüğe eklenmiş hal ekleri ile oluşturulmuş kelimelerdir.

Türkçede ismin beş farklı hali vardır. Bunlar:

  • Yalın hal,
  • -i hali,
  • -e hali,
  • -de hali ve
  • -den halidir.

Hal ekleri büyük sesli uyumuna göre "i" yerine "ı" ve "e" yerine "a" harfi ile oluşturulacak şekilde değişirler.

İsmin halleri olarak tanımlanmasına rağmen isim olmayan sözcükler de hal ekleri alabilirler. Bunun dışında Hint-Avrupa dillerinde bilinen genitif ya da âidiyet hâli Türkçe'de "-in hali" olarak ismin hallerinden sayılmamaktadır

Yalın hâl

Kelimelerin hal eki almamış halidir

Çoğul eki,iyelik eki ya da tamlama eki almış sözcükler de yalın durumdadır.

ben
ev
sen
o
biz
siz
onlar

 

-i hâli (belirtme hali)

Sözcüklerin -i ya da -ı eki almış halleridir.Adın belirtme durumu eki adın sonuna geldiği sözcüğü belirtili nesne yapar.Yüklemin neyi neleri kimi kimleri belirttiğini gösterir

beni
evi
seni
onu
bizi
sizi
onları

-e hâli (yönelme hali)

Sözcüklerin -e ya da -a eki almış halleridir.Adın yönelme durumu sonuna geldiği sözcüğü dolaylı tümleç yapar.Yüklemin bildirdiği eylemin nereye yöneldiğini gösterir.

 

bana
eve
sana
ona
bize
size
onlara

 

-de hâli (bulunma hali)

Sözcüklerin -de ya da -da çekim eki almış halleridir.Bu ekler sonuna geldiği sözcüğü dolaylı tümleç yapar.Yüklemin bildirdiği eylemi gösterir.

 

bende
evde
sende
onda
bizde
sizde
onlarda

-den hâli (ayrılma hali)

Sözcüklerin -den ya da -dan eki almış halleridir.Adın ayrılma durumu nereden ayrıldığımızı gösterir.Bu ek sonuna geldiği sözcüğü dolaylı tümleç yapar.

Yorum (yok) Yorum yaz!